Oʻzbekistonning janubi-sharqiy togʻlarida arxeologlar ming yildan ortiq vaqt davomida yer ostida yashirin qolgan yirik oʻrta asr shahri Tugunbuloqni topdilar. Aholi punkti 2130 metrdan ortiq balandlikda joylashgan boʻlib, topilmalarga koʻra, muhim temir ishlab chiqarish markazi boʻlgan.
Shaharni topishga zamonaviy texnologiyalar yordam berdi. Tadqiqotchilar kamida 22 marta dron parvozlarini amalga oshirdilar va yer qatlami ostida ulkan shahar tuzilishini aniqlashga muvaffaq boʻldilar. U taxminan 121 gektar maydonni egallagan va kuchli istehkomlar, teraslar va tarmoq shaklida tashkil etilgan kvartallarni oʻz ichiga olgan.
Qazishmalar shuni koʻrsatadiki, Tugunbuloq taxminan VI asrdan XI asrgacha gullab-yashnagan. Binolarda pechlar, metall eritish uskunalari, archa koʻmiri va shlak qoldiqlari topilgan. Bunday ishlab chiqarish doimiy xomashyo taʼminotini va tekislikdagi hududlar bilan rivojlangan savdo aloqalarini talab qilgan.
Qoʻshimcha maʼlumotlar yaqin atrofdagi qabristonlardan olindi. Baʼzi qabrlar taxminan 720 yilga tegishli boʻlib, mahalliy dafn anʼanalarining xilma-xilligidan dalolat beradi.
Bu topilma nafaqat arxeologiya uchun muhim. U Ipak yoʻli boʻylab savdo asosan pasttekislikdagi vohalarda toʻplangan degan tasavvurni shubha ostiga qoʻyadi. Tugunbuloq togʻ shaharlari ham oʻrta asr Yevroosiyosining yirik iqtisodiy va ishlab chiqarish markazlari boʻlishi mumkinligini koʻrsatadi.