Xalqaro valyuta fondi O‘zbekiston davlat korxonalarining moliyaviy holatini baholadi va ular mamlakat byudjeti uchun yaratayotgan xavflarga ishora qildi. XVF hisobotiga ko‘ra, 2024-yilda 2148 ta davlat korxonasidan atigi 982 tasi, ya’ni taxminan 46%i foyda bilan ishlagan. Qolgan kompaniyalar zarar ko‘rgan, faoliyatsiz bo‘lgan, tugatish jarayonida bo‘lgan yoki moliyaviy ko‘rsatkichlarni oshkor qilmagan.
Davlat korxonalari orasida foydaning asosiy manbai tog‘-kon sanoati tomonidan ta’minlandi. Uning ulushiga 2024-yilda davlat kompaniyalaridan byudjetga tushgan barcha dividend tushumlarining qariyb 80%i to‘g‘ri keldi. Neft-gaz sanoati va moliya sektori sezilarli darajada kamroq hissa qo‘shdi. Shu bilan birga, eng muammoli yo‘nalishlar elektr energetikasi, kommunal xo‘jaligi va suv xo‘jaligi bo‘lib, bu yerda zararlar aholiga xizmat ko‘rsatish bilan bog‘liq bo‘lib, ularning xarajatlari to‘liq qoplanmaydi.
XVF mamlakat YaIMning qariyb 48%ini tashkil etuvchi 21 ta yirik nofinans davlat kompaniyasini alohida o‘rgandi. Ekspertlar ta’kidlashicha, 2024-yilda ko‘pchilik korxonalarning moliyaviy holati, jumladan, elektr energiyasi va gaz tariflari oshirilgandan so‘ng yaxshilangan. Biroq, ko‘plab kompaniyalar hali ham subsidiyalar, davlat kafolatlari, imtiyozli kreditlar va boshqa turdagi yordamlarga bog‘liq. Fondning fikricha, bu davlat aktivlarini boshqarish samaradorligini pasaytiradi va byudjetga qo‘shimcha yuk yaratadi.
