O‘zbekiston Respublikasi Istiqbolli loyihalar milliy agentligida moliyaviy sektorni tartibga solishni yangilash, investorlar imkoniyatlarini kengaytirish va milliy bozorning xalqaro ishtirokchilar uchun jozibadorligini oshirishga qaratilgan yangi “Kapital bozori to‘g‘risida”gi qonun loyihasi taqdim etildi.

Agentlik vakillarining ma’lum qilishicha, hujjat O‘zbekiston Prezidentining farmon va qarorlarida belgilangan vazifalar doirasida ishlab chiqilgan. Asosiy maqsadlardan biri global depozitariylarni jalb qilish va fond bozorini xalqaro standartlarga muvofiq rivojlantirishdir.

So‘nggi yillarda mamlakat kapital bozori sezilarli darajada o‘sdi. Aksiyalar emissiyasi hajmi 2023 yildagi 189,7 trln so‘mdan 2026 yil 1 iyuliga kelib 269,4 trln so‘mga oshdi. Korporativ obligatsiyalar chiqarilishi shu davrda 1,06 trln so‘mdan 7 trln so‘mdan oshdi. Fond birjasidagi savdolar hajmi 2023–2025 yillarda qariyb olti barobar – 2,9 trln so‘mdan 17,6 trln so‘mga oshdi.

Yangi qonun loyihasi 16 bob va 123 moddadan iborat. Uni tayyorlashda YETTB, IFC, Osiyo taraqqiyot banki, Islom taraqqiyot banki, BMTTD, IOSCO va AQSH Qimmatli qog‘ozlar komissiyasi kabi xalqaro tashkilotlar tajribasi inobatga olindi.

Asosiy yangiliklardan biri moliyaviy vositalar ro‘yxatining kengayishi bo‘ladi. O‘zbekistonda optsionlar, svoplar, fyucherslar, forvardlar va narx farqi bo‘yicha shartnomalardan foydalanishga ruxsat berish rejalashtirilmoqda. Shuningdek, qoplangan obligatsiyalar, sekuritizatsiyalangan obligatsiyalar, “yashil” obligatsiyalar va islomiy moliyaviy vositalar – sukukni tartibga solish joriy etiladi.

Sukuk bozorini rivojlantirishga alohida e’tibor qaratilgan. Qonun loyihasi bunday vositalarni chiqarish va muomalaga kiritish qoidalarini, shu jumladan islomiy moliyalashtirishning turli modellarini, shuningdek, investorlar huquqlarini himoya qilish mexanizmlarini yaratishni nazarda tutadi.

Bundan tashqari, hujjat kapital bozori infratuzilmasini mustahkamlashni taklif qiladi: kustodial xizmatlarni va markaziy kontragent faoliyatini litsenziyalash, Markaziy depozitariy funksiyalarini kengaytirish va yangi o‘zini o‘zi tartibga solish institutlarini joriy etish.

Hukumat qonunning qabul qilinishi ko‘proq xorijiy institutsional investorlarni jalb qilish, kompaniyalarning moliyalashtirishga kirishini kengaytirish va moliyaviy bozorda aholi va biznes uchun yangi imkoniyatlar yaratish imkonini berishiga umid qilmoqda.