O‘zbekistonda atom elektr stansiyasida radiatsiya avariyasi xavfi yoki yuzaga kelganda harakatlar tartibi tasdiqlandi. Tegishli yo‘riqnoma Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoatda, radiatsiya va yadro xavfsizligi qo‘mitasi tomonidan tasdiqlandi.
29-iyulda qabul qilingan va 19-avgustda Adliya vazirligida ro‘yxatdan o‘tkazilgan hujjat ob’ekt darajasida ikki rejimni belgilaydi: “Avariyaga tayyorlik” va “Avariya holati”. Birinchisi radiatsiya avariyasi xavfi yuzaga kelganda, ikkinchisi esa uning haqiqiy yuzaga kelishi va oqibatlarning tarqalishini oldini olish uchun choralar ko‘rish zarurati tug‘ilganda joriy etiladi.
Rejimni e’lon qilish uchun asos bo‘lib, belgilangan radiatsiya darajalarining oshib ketishi, stansiyaning xavfsiz ishlashida buzilishlar, shuningdek, xavfsizlik uchun muhim tizimlarning ishiga ta’sir ko‘rsatishi mumkin bo‘lgan zilzilalar, yong‘inlar, portlashlar va suv toshqinlari xizmat qilishi mumkin.
Yo‘riqnomada aniq radiatsiya mezonlari belgilangan. Masalan, xodimlar doimiy bo‘ladigan xonalar uchun “Avariyaga tayyorlik” rejimi uchun chegara 10 mkZv/soat, “Avariya holati” uchun esa 600 mkZv/soatni tashkil etadi. AES maydoni va sanitariya-himoya zonasi uchun bu qiymatlar mos ravishda 2,5 va 200 mkZv/soatni tashkil etadi.
Avariya rejimini joriy etish to‘g‘risidagi qarorni ekspluatatsiya qiluvchi tashkilot rahbari, u bilan bog‘lanish imkoni bo‘lmaganda esa stansiya smena boshlig‘i qabul qiladi. Dastlabki xabarda energetika bloki, hodisa vaqti va sabablari, radiatsiya holati, odamlar va atrof-muhit uchun mumkin bo‘lgan tahdid, shuningdek, zarur favqulodda yordam haqidagi ma’lumotlar ko‘rsatilishi kerak.
Rejim e’lon qilingan paytdan boshlab radiatsiya holati va ko‘rilayotgan choralar haqidagi ma’lumotlar har 12 soatda tegishli idoralarga uzatilishi kerak. Stansiya xodimlari vaziyat haqida kamida kuniga bir marta ma’lumot olishlari kerak.
Bundan tashqari, AESda avariya shtablari va favqulodda yordam guruhlari, shuningdek, radiatsiya avariyalarining oldini olish va oqibatlarini bartaraf etish bo‘yicha doimiy faoliyat yurituvchi komissiya ishlashi kerak. Yo‘riqnoma muntazam avariyaga qarshi mashg‘ulotlarni nazarda tutadi: favqulodda guruhni jalb qilgan holda ob’ekt miqyosidagi mashg‘ulotlar kamida yiliga bir marta o‘tkazilishi kerak.
